چیزهای جالب‌تر

«دستش را روی علامتِ خورده شده بر پیشانی زن کشید و آن را بوسید، زیرا می‌دانست که او چه رنج‌هایی کشیده تا این علامت را بر پیشانی‌اش حک کنند؛ همان‌گونه که هنگام درآوردن تارهای صوتی‌اش رنج کشید، این‌کار را کردند تا مطیع‌تر شود و موقع سلاّخی شدن نعره نزند. دستش روی گردن زن لغزید. اکنون، او آن کسی بود که رعشه بر اندامش افتاده بود. شلوار جینش را درآورد و آن‌جا برهنه ایستاد. نفسش تند شد. همان‌گونه که باران از آسمان می‌بارید او را به آغوش کشید.

کاری که قصدش را داشت، منع شده بود، امّا به هر روی انجامش داد.»

– از کتابِ «گوشت لطیف است»، اثر آگوستینا بازتریکا، ترجمه شده توسط خودم

زمان جنگ سرد، میان مرز آلمان شرقی و آلمان غربی، یک سرباز آمریکایی و یک سرباز شوروی یک‌دیگر را ملاقات کردند، سرباز آمریکایی با غرور گفت: «من توی کشورم می‌تونم برم توی کاخ ریاست‌جمهوری بکوبم روی میز رئیس‌جمهور و بگم: «سیاست‌های رئیس‌جمهوری آمریکا غلطه» و آزادانه بیام بیرون.» سرباز اهل شوروی لبخندی زد و گفت: «من هم می‌تونم، من می‌تونم برم توی دفتر رئیس حزب کمونیست، بکوبم روی میز و بگم: «سیاست‌های رئیس‌جمهور آمریکا غلطه» و آزادانه بیام بیرون.»

[هشدار: این جوک هیچ‌ربطی به ایران و وضعیت فعلی ما ندارد.]

بر سر پوست گاو آن‌قدر رقابت کردند، تا که یادشان رفت برای چه نزد کلیم رفته بودند ...

بیایید همگی درباره‌ی موضوعی بنویسیم و برای هم بفرستیم، مثل انشاء‌های مدرسه که می‌نوشتیم و در کلاس می‌خواندیم.
من موضوع «عشق افلاطونی» را پیشنهاد می‌کنم.

اگر در این‌باره نوشتید، متون خود را برایم در گفتمان بفرستید.

[پوزش بابت فحش‌های احتمالی در متن]

آخر شما هم شده‌اید خبرنگار؟ نمی‌دانم این ملّت چه خبطی در محضر حضرت حق کرده‌اند که شما شده‌اید خبرنگارشان. آقایی مدیر مسئول «کیهان» بود، الان مصاحبه‌شونده‌ی اصلی «منوتو»ست! هیچ -- بلانسبت شما -- خری هم پیدا نمی‌شود بپرسد که آخر چگونه ممکن است، چراکه اکثر اهالی رسانه می‌دانند برای رفتن از «کیهان» به «منوتو» تنها چیزی که لازم است، کنار گذاشتن «چفیه» و بستن «کراوات» است.

تنها مشکلم با «منوتو» یا «کیهان» -- لعنت‌الله علیهما -- نیست، بلکه مشکل اصلی‌ام با بلاهت خودمان است. خبری که مانند فیلم اسلشر (فیلم‌های شلخته با صحنه‌های خشونت افراطی) ساخته شده را مثل فیلم اکشن می‌بینیم و با نتیجه‌گیری‌ای دراماتیک، گریه‌کنان و هیجان‌زده از پای اخبار بلند می‌شویم. عقلمان را نه تنها داده‌ایم اجاره بلکه اجاره‌بها را گرفته‌ایم و نزول داده‌ایم دست ظل‌الله که با آن کاسبی کند و آخر چیزی به ما پس ندهد!

تنها راه برون رفتن از این وضعیت -- از منظر من -- کنار نهادن گوشی و تلویزیون برای ساعاتی و پرداختن به اخبار در رسانه‌های نوشتاری‌ست. تا زمانی که به چیزی گوش می‌دهید، توانایی کنترل احساسات از شما گرفته می‌شود. کارگردانان «اخبار» دقیقاً قصدشان این است که ما نتوانیم با عقلمان تصمیم بگیریم -- که نمی‌گیریم!

پی‌نوشت: این را هم بگویم که دلیل استفاده‌ام از اسم این دو رسانه (کیهان و منوتو) این بود که -- به‌احتمال زیاد -- اکثر مخاطبین این دو نمی‌دانند که دیگری وجود دارد یا توطئه‌ی دشمن -- یا اصطلاحاً کار خودشان -- است.

به‌یاد آرید آخرین سخنان راسکول‌نیکف قبل از تحویل دادن خود به قانون را.

و فراموش کنید داستان انسان را و هر کس که در این وادی انسان بوده. فراموش کنید و به خاک سردی بسپرید تمام تصویری که انسان از خود نمایان می‌کند را. بشنوید از طبیعت، از این ملال ذوق‌آور که این‌گونه شق و رق بادش را بر صورت ددان متمدن می‌کشد! کدام مدینه؟ همان مدینه که قرار است روزی فاضله شود؟ «برای برخی گذشته تمام گشته است. کسانی هم هستند که گذشته برایشان در راه است و خواهد آمد.»^۱

امروز به کتاب‌فروشی‌ای رفتم، به‌یاد هجمه‌هایی افتادم که هر کس و ناکسی در اینستاگرام به چپ‌گرایان وارد می‌کند. با خود اندیشیدم که قفسه‌های کتاب پنجاه سال پیش چگونه بودند و چه کتاب‌هایی به فروش می‌رسیدند؟ بهتر است بگویم که «جوانانِ دانشجو از طبقه‌ی متوسط شهری» چه کتاب‌هایی می‌خریدند؟ آیا آن بلواهایی که سر کتاب‌های تازه‌نوشت «شریعتی» و «جلال» به هم می‌آمد، حقیقتی در زندگی این قشر از جامعه بود یا توهمات مؤلفین؟ آیا امروزه کتاب‌های بدیعی نوشته می‌شود که قشر -- دراصطلاح -- روشن‌فکر را درگیر کند؟ آیا همچین قشری هنوز هم زنده و پویا و صاحب صداست یا به گوشه‌ای خزیده و منتظر صور اسرافیل است تا در گور بخوابد و به حیات پسامشروطه‌ی خود پایان خفت‌باری دهد؟ قشری که نه توانست صیغه‌ی خوبی باشد، نه دوست‌دختر جذابی بود!

به آهنگ «حرکت» از علی سورنا گوش دهید، شاید خُردجوابی را آن‌جا بیابید، اما چه کسی می‌داند که دقیقاً کی تاریخ مصرف این قشر روشن‌فکر در ایران به پایان می‌رسد و جامعه این قشر را برای همیشه به زباله‌دان تاریخ می‌فرستد؟

آیا شانسی برای گرفتن قدرت دارد یا صرفاً باید غرغرویی در پس پرده‌ی تاریخ این سرزمین باقی بماند؟

آن خورشید تابان، هر روز از دور مرا می‌پاید و نظاره می‌کند این بدن خشکِ اثیری را. پاهای گرمش را زیر پتو فرو می‌کند و می‌نگرد که شاید از مغرب صدای یاری به‌گوش رسد و سایه‌ای بر پیکر پاکش بیفکند. 

[آه و فغان که ذره‌ذره در حال آب شدن میان استعاره‌های نامفهومی هستم که فهمشان در آینده برای خودم هم میسر نیست.]

می‌گویند روایت کن و از جنگ بگو! چه چیز را روایت کنم و از کدام جنگ سخن بگویم؟ مانند این‌که یک بدبخت‌آدمی مانند من را بردارید و ببرید در صحرای آفریقا‌ بگذارید و توقع داشته باشید از صدای ماران زنگی برایتان شطحیات بخواند و مجنون‌وار برقصد! دیوانه شده‌اید؟ این جنگ هفتادوسه ملّت را مگر من پایه گذاشته‌ام که برایش سخن برانم؟ منظورم این نیست که نباید برای کسانی که جان خود را از دست داده‌اند سوگ داشت -- که خود سوگ‌نامه‌ای نوشته‌ام بس دراز -- یا نباید از کسانی که سعی دارند به دیگران کمک کنند، تشکر کرد. مقصود اصلی‌ام این است که این موشک‌ها دیوانه‌وار بر سر و صورت انسان‌ها می‌خورند و ما صرفاً تماشاگرانی هستیم که در حال دیدن این آسمان‌پیماهای غول‌آسا در سراسر خاورمیانه‌ایم. چه عرب باشیم، چه فارس، چه مسلمان باشیم، چه مسیحی، همه‌یمان قربانیانِ موشک‌هاییم. هیچ‌کدام از ما قومِ غالب نیست که بخواهد کولی‌وار سماع کند. 

آن فرقه‌ی ناجیه‌ی کامیاب نمی‌تواند با مباحثه‌ای الهیاتی یا لااقل مباهله‌ای کار خود پیش بَرَد، آن‌کس که این را گفت هم می‌دانست که فرقه‌ی ناجیه آن است که اسب‌هایش را زین کرده، قوس شمشیرش را به خون دیگر فِرَق آغشته کند. اگر کسی گمان کند که فرقه‌ی ناجیه می‌تواند شمشیر کنار نَهَد و با نوشتن و خواندن بر دیگری فایق آید، بیش از هشتاد سال است که از تاریخ عقب افتاده. تاریخ این ممالک محروسه و آن دین مبین را امروز شمشیر است که تعیین می‌کند، گر انسانی راه‌حل دیگری دارد، بداند که قبل از گفتنش فرسوده و ناکارآمد گشته و سال‌هاست که رَه به سویی نمی‌برد.

دست خودم نیست، گاهی خیال می‌کنم که آن مسیحیِ ایرانیِ همسن-و-سالِ من، در گوشه‌ی خلوت تنهایی‌اش به چه چیز فکر می‌کند؟ او جهان را در چه چیز می‌بیند و جهان اطرافش، او را چگونه می‌یابد؟ چه چیز می‌خورد و بر چه چیز می‌خوابد؟ هر چه فکر می‌کنم چیزی به ذهنم نمی‌رسد، شاید عقل من برای پاسخ به این سوالات طراحی نشده است. برای من آن مسیحی همواره یک دیگری بوده که در پس حجابی بلند می‌زید و ما او را هیچ‌وقت نخواهیم دید، پس ابزاری برای درک او و زندگی‌اش در دستانِ من نیست.